05
желтоқсан
2025
Консультация для родителей: "Кризис 3-х и 6-ти лет: что нужно знать родителям"
КАК СПРАВИТЬСЯ С КРИЗИСОМ 3-Х ЛЕТ У РЕБЁНКА? ПАМЯТКА ДЛЯ РОДИТЕЛЕЙ
Чаще всего современные родители знают, что по мере взросления поведение их ребёнка иногда может меняться до неузнаваемости. Но когда ласковый и послушный малыш начинает отказываться от любимой еды, категорически против вовремя собираться на прогулку и постоянно повторяет: «Нет!», «Не буду!», «Я сам!», – у многих опускаются руки. А между тем это нормальный этап взросления. Психологи называют его «кризисом 3-х лет», который знаменует собой переход из раннего детства вдошкольное.
Что такое «кризис 3-х лет»?
Кризисы – это бурные, сравнительно кратковременные возрастные периоды, во время которых развитие делает своеобразный скачок. Обычно слово «кризис» ассоциируется у нас с негативным периодом, в котором разрушается всё, что создано. Однако в период возрастного кризиса происходят и значительные позитивные сдвиги в психическом развитии, переводящие ребёнка на новый этап взросления.
Кризис 3-х лет относится к числу острых, его продолжительность может достигать года. В этот период происходит своеобразное отделение ребёнка от мамы. Он начинает понимать себя как отдельного человека, говорить о себе «Я», что является отправной точкой развития самосознания. В зависимости от индивидуальных особенностей ребёнка кризис может начаться раньше или позднее 3-х лет. В целом, границы возрастного диапазона его наступления и проявления могут колебаться от 2,5 до 4-х лет.
«Семизвездие» кризиса
Поведение ребёнка начинает меняться, он может становиться неуправляем, порой впадать в ярость. Его поведение почти не поддается коррекции. Симптомы кризиса 3 лет часто называют «семизвездием» кризиса:
1. Негативизм – реакция не на содержание предложения взрослых, а на то, что оно идёт от взрослых. Стремление сделать наоборот, даже вопреки собственному желанию;2. Упрямство – ребёнок настаивает на чём-то не потому, что хочет, а потому, что он этого потребовал, он связан своим первоначальным решением;3. Строптивость – она безлична, направлена против норм воспитания, образа жизни, который сложился до трёх лет;4. Своеволие – ребёнок стремится всё делать сам;5. Протест-бунт – ребёнок в состоянии «войны» и конфликта с окружающими;6. Обесценивание – ребёнок начинает ругаться, дразнить и обзывать родителей;7. Деспотизм – ребёнок заставляет родителей делать всё, что он требует. Может проявляться в форме ревности.Как быть родителям?
Родителям нужно запастись терпением, применение жёстких дисциплинарных мер по отношению к ребёнку не поможет, а скорее всего, навредит.
• Будьте готовы к спокойному, долгому общению с ребёнком. Это наиболее эффективный способ сгладить появляющиеся углы во взаимоотношениях.• Ребёнок уже не чувствует себя маленьким и активно пробует вести себя как взрослый, будет противоречить и отстаивать свою точку просто из принципа. Нужно понять, что те особенности взаимодействия с ребёнком, какие существовали раньше, уже не будут срабатывать.• Поощряйте любые проявления самостоятельности ребёнка, при необходимости переводя их в приемлемое русло.• Нужно научиться находить «золотую середину» между требованиями к ребёнку и его желаниями, спокойно объяснять, почему его желания не всегда могут быть удовлетворены.• При этом ребёнок должен понимать, что запреты нарушать нельзя. Иначе он откажется выполнять правила, предложенные родителями.Кризис 3-х лет труден и для взрослого, и для самого ребёнка. Ему нелегко становиться самостоятельным и постепенно отделяться от родителей, непросто совладать со своими эмоциями по этому поводу. Поэтому не отвечайте на стремление малыша «выйти на тропу войны» с родителями – лучше постарайтесь понять его потребности и помочь отыскать способы, как заявить о них приемлемым для вас (и общества в целом) способом.
Ата-аналарға кеңес беру
"3 жылдық дағдарыс. Бұл не?"
Даму дағдарыстары – бұл өмірдегі салыстырмалытүрде қысқа (бірнеше айдан бір-екі жылға дейін) кезеңдер, оның барысында адам айтарлықтайөзгереді, өмірдің жаңа деңгейінекөтеріледі. Дағдарыстар тек балалық шақта ғанаемес (1 жас, 3 жас, 7 жас, 13 жас), сонымен біргеересек жаста да болады, өйткені адамның жекебасы үздіксіз дамып отырады.
Балабақшаға дағдылану баланың психикалықдамуындағы дағдарыстық кезеңмен сәйкескеледі. Үш жасқа толғанда ата-аналар баласындағыелеулі өзгерістерді байқай бастайды, ол қыңыр, қыңыр, абсурдқа айналады. Ата-аналардыңжүздеріндегі эмоциялардың күлкісіабыржушылықтың, абыржушылықтың және кейбіртітіркенудің көрінісімен ауыстырылады. Көптегенадамдар бұл кезде бала үшін өте маңыздыпсихикалық процестің болып жатқанын білмейді: бұл оның "менінің" алғашқы айқын көрінісі, бұлоның анасынан өз бетімен кетуге, психологиялық"кіндігін" ұзартуға, көп нәрсені өз бетімен жасауғаүйренуге тырысуы. және қандай да бір жолменоның мәселелерін шешіңіз.
Дағдарысқа жақындаған кезде айқын белгілербайқалады:
- айнадағы оның бейнесіне деген қызығушылық;
- бала өзінің сыртқы келбетіне таңырқайды, басқалардың алдында қалай көрінетінінеқызығушылық танытады. Қыздар киімгеқызығушылық танытады; ұлдар өздерініңжетістіктеріне, мысалы, дизайнға алаңдаушылықтаныта бастайды. Сәтсіздікке күрт реакция жасаңыз.
Үш жылдық дағдарыс өткір дағдарыстардыңқатарына жатады. Бала бақылаусыз, ашуланады. Мінез-құлықты түзету мүмкінемес. Бұл кезең ересек адам үшін де, баланың өзіүшін де қиын. Симптомдар 3 жастағыдағдарыстың жеті сәті деп аталады.
1. Негативизм – бұл ересектердің ұсынысыныңмазмұнына емес, оның ересектерденшыққандығына реакция. Керісінше, тіпті өз еркінеқарсы әрекет етуге ұмтылу.
2. Қыңырлық – бала бір нәрсені қалағаны үшінемес, оны талап еткендіктен талап етеді, ол өзініңалғашқы шешімімен байланысты. Шын мәнінде, бала айналасындағылардан оны жеке тұлға ретіндеқарастыруды талап етеді.
3. Қырағылық – бұл жеке тұлға емес, 3 жасқа дейінқалыптасқан тәрбие нормаларына, өмір салтынақарсы бағытталған.
4. Өз еркімен – бәрін өзі жасауға тырысады. Бұлтәуелсіздікке бейімділік; оны басу баланыңбойында өзінің қабілеттері мен мүмкіндіктерінекүмән туғызуды білдіреді.
5. Наразылық-бүлік –бала басқалармен соғысып, олармен үнемі қақтығысып отырады.
6. Құнсыздану симптомы – баланың ата-анасынбалағаттап, мазақтап, атын атай бастағанынанкөрінеді.
7. Деспотизм – бала ата-анасын талап еткенініңбәрін жасауға мәжбүр етеді. Ол өз билігінбасқаларға көрсетудің мыңдаған тәсілдерініздейді. Шын мәнінде, бұл оның барлық тілектеріорындалған сәби кезіндегі бақытты күйге оралуғадеген ұмтылыс. Кіші әпкелер мен ағаларға қатыстыдеспотизм қызғаныш ретінде көрінеді.
Ата-аналар дағдарыстың өткірлігінен қорықпауыкерек, бұл мүлдем жағымсыз көрсеткішемес. Керісінше, баланың өзін-өзі жаңа жасдеңгейінде бекітудегі айқын көрінісі оныңпсихикасында оның жеке басының және бейімделуқабілеттерінің одан әрі дамуы үшін барлық жасқабайланысты неоплазмалар дамығанын көрсетеді.
Керісінше, әл-ауқаттың елесін тудыратын сыртқыдағдарыссыздық алдамшы болуы мүмкін, бұлбаланың дамуында жасқа байланысты өзгерістердіңболмағандығын көрсетеді.
Осылайша, дағдарыстың көріністерінен қорқудыңқажеті жоқ, қазіргі кезде ата-аналар арасындатуындайтын түсінбеушілік проблемалары қауіпті.
Сауатты әрекет ету арқылы дағдарыстыңкөріністерін жеңілдетуге бола ма?
Баланың жан дүниесіндегі жағымсыз қасиеттердішоғырландырмай, одан шығуына қалайкөмектесуге болады: ақыр соңында, қыңырлық – бұл ерік–жігердің көрінуінің экстремалдыдәрежесі, ал ерік – балаға қажетті қасиет; көңіл–күй – өзгелер үшін өзінің маңыздылығын көрсету, өзінің "менін" сезіну; өзімшілдік – өзін-өзібағалаудың сау түрінде; агрессивтілік - өзін-өзіқорғау сезімінің экстремалды түрі; оқшаулану - салауатты сақтықтың адекватты емес түрі, яғниөмірде өмір сүру үшін қажет. қасиеттерқоғамында. Бала дағдарыстан жағымды қасиеттержиынтығымен шығуы керек. Ата-аналар мен тәрбиешілердің басты міндеті – олардыңэкстремалды көріністерінің шоғырлануына жолбермеу.
Ата-аналар балалардың қыңырлығы мен қыңырлығы туралы не білуі керек?
* Қыңырлық пен қыңырлық кезеңі шамамен 18 айдан басталады.
* Әдетте, бұл кезең 3,5 – 4 жасқа дейінаяқталады. Егде жастағы кездейсоқ қыңырлықшабуылдары да қалыпты жағдай.
* Қыңырлықтың шыңы өмірдің 3 жылында болады.
* Ұлдар қыздарға қарағанда қыңыр.
* Қыздар ер балаларға қарағанда жиі әрекет етеді.
* Дағдарыс кезеңінде балаларда қыңырлық пен қыңырлық шабуылдары күніне 5 ретболады. Кейбіреулерінде – 19 ретке дейін!
* Егер балалар 4 жасқа толғаннан кейін де жиіқыңыр және қыңыр бола берсе, онда, мүмкін, біз"бекітілген" қыңырлық, истерия туралы, баланыата-аналарына айла-шарғы жасаудың ыңғайлытәсілдері туралы айтып отырмыз. Көбінесе бұл ата-аналардың баланың қысымына ұшыраған, көбінесеолардың тыныштығы үшін келісім жасасуыныңнәтижесі.
* Кімнің қыңыр екені әлі белгісіз, – ата-аналар күнібойы қайталайды: "Сізге... керек, сіз... міндеттісіз, сізге... керек", немесе бала "міндетті", "міндетті" дегенге қыңырлықпен наразылық білдіруде, егербұл "міндетті" болса, ол оны әлі орындайалмайды. Ол біздің көптеген талаптарымызға әліжетілген жоқ, ол кішкентай ғана өскін…
Ата-аналар не істей алады?
* Қыңырлық пен қыңырлыққа көп мәнбермеңіз. Шабуылға назар аударыңыз, бірақ бала үшін қатты алаңдамаңыз.
* Шабуыл кезінде жақын жерде болыңыз, оған сізоны түсінгендей сезініңіз.
* Қазіргі уақытта балаңызға ешнәрсені сіңіругетырыспаңыз – бұл бекер. Ұрысудың мағынасы жоқ, ұрып-соғу одан сайын қоздырады.
* Балаңызбен мінез-құлқыңызда табандыболыңыз. Егер сіз "жоқ" десеңіз, осы пікірдіжалғастыра беріңіз.
* Баланың шабуылы қоғамдық орында болған кездеде бас тартпаңыз. Көбінесе бір ғана нәрсекөмектеседі – оның қолынан ұстап алып кету.
* Истерика мен көңіл-күй көрермендерді қажететеді, бөгде адамдардың көмегіне жүгінбеңіз: "Қараңдаршы, қандай жаман қыз, ай-яй-яй!" Балағатек осы қажет.
* Алдауға тырысыңыз: "Ой, менде қандай қызықтыойыншық бар (кітап, кішкентай нәрсе және т.б.)!, "Терезенің сыртында қарға не істеп жүр?" – мұндайдиверсиялық маневрлер қыңырлықтықызықтырады, ол тынышталады.
Баламен тіл табысу өнерін үйрену керек, мұндақиял, әзіл және шексіз шыдамдылық сізгекөмектеседі. Ашудың сізді басып кетуіне жолбермеңіз. Ашу адамды ақылынан айырады. Оны біррет жеңіп шығыңыз, келесіде оны ұстау оңайырақболады, содан кейін сіздің жаныңызда тек жанашырлық пен балаңызға өмірінің қиынкезеңінде көмектесуге деген ұмтылыс орнайды.
Чаще всего современные родители знают, что по мере взросления поведение их ребёнка иногда может меняться до неузнаваемости. Но когда ласковый и послушный малыш начинает отказываться от любимой еды, категорически против вовремя собираться на прогулку и постоянно повторяет: «Нет!», «Не буду!», «Я сам!», – у многих опускаются руки. А между тем это нормальный этап взросления. Психологи называют его «кризисом 3-х лет», который знаменует собой переход из раннего детства вдошкольное.
Что такое «кризис 3-х лет»?
Кризисы – это бурные, сравнительно кратковременные возрастные периоды, во время которых развитие делает своеобразный скачок. Обычно слово «кризис» ассоциируется у нас с негативным периодом, в котором разрушается всё, что создано. Однако в период возрастного кризиса происходят и значительные позитивные сдвиги в психическом развитии, переводящие ребёнка на новый этап взросления.
Кризис 3-х лет относится к числу острых, его продолжительность может достигать года. В этот период происходит своеобразное отделение ребёнка от мамы. Он начинает понимать себя как отдельного человека, говорить о себе «Я», что является отправной точкой развития самосознания. В зависимости от индивидуальных особенностей ребёнка кризис может начаться раньше или позднее 3-х лет. В целом, границы возрастного диапазона его наступления и проявления могут колебаться от 2,5 до 4-х лет.
«Семизвездие» кризиса
Поведение ребёнка начинает меняться, он может становиться неуправляем, порой впадать в ярость. Его поведение почти не поддается коррекции. Симптомы кризиса 3 лет часто называют «семизвездием» кризиса:
1. Негативизм – реакция не на содержание предложения взрослых, а на то, что оно идёт от взрослых. Стремление сделать наоборот, даже вопреки собственному желанию;2. Упрямство – ребёнок настаивает на чём-то не потому, что хочет, а потому, что он этого потребовал, он связан своим первоначальным решением;3. Строптивость – она безлична, направлена против норм воспитания, образа жизни, который сложился до трёх лет;4. Своеволие – ребёнок стремится всё делать сам;5. Протест-бунт – ребёнок в состоянии «войны» и конфликта с окружающими;6. Обесценивание – ребёнок начинает ругаться, дразнить и обзывать родителей;7. Деспотизм – ребёнок заставляет родителей делать всё, что он требует. Может проявляться в форме ревности.Как быть родителям?
Родителям нужно запастись терпением, применение жёстких дисциплинарных мер по отношению к ребёнку не поможет, а скорее всего, навредит.
• Будьте готовы к спокойному, долгому общению с ребёнком. Это наиболее эффективный способ сгладить появляющиеся углы во взаимоотношениях.• Ребёнок уже не чувствует себя маленьким и активно пробует вести себя как взрослый, будет противоречить и отстаивать свою точку просто из принципа. Нужно понять, что те особенности взаимодействия с ребёнком, какие существовали раньше, уже не будут срабатывать.• Поощряйте любые проявления самостоятельности ребёнка, при необходимости переводя их в приемлемое русло.• Нужно научиться находить «золотую середину» между требованиями к ребёнку и его желаниями, спокойно объяснять, почему его желания не всегда могут быть удовлетворены.• При этом ребёнок должен понимать, что запреты нарушать нельзя. Иначе он откажется выполнять правила, предложенные родителями.Кризис 3-х лет труден и для взрослого, и для самого ребёнка. Ему нелегко становиться самостоятельным и постепенно отделяться от родителей, непросто совладать со своими эмоциями по этому поводу. Поэтому не отвечайте на стремление малыша «выйти на тропу войны» с родителями – лучше постарайтесь понять его потребности и помочь отыскать способы, как заявить о них приемлемым для вас (и общества в целом) способом.
Ата-аналарға кеңес беру"3 жылдық дағдарыс. Бұл не?"
Даму дағдарыстары – бұл өмірдегі салыстырмалытүрде қысқа (бірнеше айдан бір-екі жылға дейін) кезеңдер, оның барысында адам айтарлықтайөзгереді, өмірдің жаңа деңгейінекөтеріледі. Дағдарыстар тек балалық шақта ғанаемес (1 жас, 3 жас, 7 жас, 13 жас), сонымен біргеересек жаста да болады, өйткені адамның жекебасы үздіксіз дамып отырады.
Балабақшаға дағдылану баланың психикалықдамуындағы дағдарыстық кезеңмен сәйкескеледі. Үш жасқа толғанда ата-аналар баласындағыелеулі өзгерістерді байқай бастайды, ол қыңыр, қыңыр, абсурдқа айналады. Ата-аналардыңжүздеріндегі эмоциялардың күлкісіабыржушылықтың, абыржушылықтың және кейбіртітіркенудің көрінісімен ауыстырылады. Көптегенадамдар бұл кезде бала үшін өте маңыздыпсихикалық процестің болып жатқанын білмейді: бұл оның "менінің" алғашқы айқын көрінісі, бұлоның анасынан өз бетімен кетуге, психологиялық"кіндігін" ұзартуға, көп нәрсені өз бетімен жасауғаүйренуге тырысуы. және қандай да бір жолменоның мәселелерін шешіңіз.
Дағдарысқа жақындаған кезде айқын белгілербайқалады:
- айнадағы оның бейнесіне деген қызығушылық;
- бала өзінің сыртқы келбетіне таңырқайды, басқалардың алдында қалай көрінетінінеқызығушылық танытады. Қыздар киімгеқызығушылық танытады; ұлдар өздерініңжетістіктеріне, мысалы, дизайнға алаңдаушылықтаныта бастайды. Сәтсіздікке күрт реакция жасаңыз.
Үш жылдық дағдарыс өткір дағдарыстардыңқатарына жатады. Бала бақылаусыз, ашуланады. Мінез-құлықты түзету мүмкінемес. Бұл кезең ересек адам үшін де, баланың өзіүшін де қиын. Симптомдар 3 жастағыдағдарыстың жеті сәті деп аталады.
1. Негативизм – бұл ересектердің ұсынысыныңмазмұнына емес, оның ересектерденшыққандығына реакция. Керісінше, тіпті өз еркінеқарсы әрекет етуге ұмтылу.
2. Қыңырлық – бала бір нәрсені қалағаны үшінемес, оны талап еткендіктен талап етеді, ол өзініңалғашқы шешімімен байланысты. Шын мәнінде, бала айналасындағылардан оны жеке тұлға ретіндеқарастыруды талап етеді.
3. Қырағылық – бұл жеке тұлға емес, 3 жасқа дейінқалыптасқан тәрбие нормаларына, өмір салтынақарсы бағытталған.
4. Өз еркімен – бәрін өзі жасауға тырысады. Бұлтәуелсіздікке бейімділік; оны басу баланыңбойында өзінің қабілеттері мен мүмкіндіктерінекүмән туғызуды білдіреді.
5. Наразылық-бүлік –бала басқалармен соғысып, олармен үнемі қақтығысып отырады.
6. Құнсыздану симптомы – баланың ата-анасынбалағаттап, мазақтап, атын атай бастағанынанкөрінеді.
7. Деспотизм – бала ата-анасын талап еткенініңбәрін жасауға мәжбүр етеді. Ол өз билігінбасқаларға көрсетудің мыңдаған тәсілдерініздейді. Шын мәнінде, бұл оның барлық тілектеріорындалған сәби кезіндегі бақытты күйге оралуғадеген ұмтылыс. Кіші әпкелер мен ағаларға қатыстыдеспотизм қызғаныш ретінде көрінеді.
Ата-аналар дағдарыстың өткірлігінен қорықпауыкерек, бұл мүлдем жағымсыз көрсеткішемес. Керісінше, баланың өзін-өзі жаңа жасдеңгейінде бекітудегі айқын көрінісі оныңпсихикасында оның жеке басының және бейімделуқабілеттерінің одан әрі дамуы үшін барлық жасқабайланысты неоплазмалар дамығанын көрсетеді.
Керісінше, әл-ауқаттың елесін тудыратын сыртқыдағдарыссыздық алдамшы болуы мүмкін, бұлбаланың дамуында жасқа байланысты өзгерістердіңболмағандығын көрсетеді.
Осылайша, дағдарыстың көріністерінен қорқудыңқажеті жоқ, қазіргі кезде ата-аналар арасындатуындайтын түсінбеушілік проблемалары қауіпті.
Сауатты әрекет ету арқылы дағдарыстыңкөріністерін жеңілдетуге бола ма?
Баланың жан дүниесіндегі жағымсыз қасиеттердішоғырландырмай, одан шығуына қалайкөмектесуге болады: ақыр соңында, қыңырлық – бұл ерік–жігердің көрінуінің экстремалдыдәрежесі, ал ерік – балаға қажетті қасиет; көңіл–күй – өзгелер үшін өзінің маңыздылығын көрсету, өзінің "менін" сезіну; өзімшілдік – өзін-өзібағалаудың сау түрінде; агрессивтілік - өзін-өзіқорғау сезімінің экстремалды түрі; оқшаулану - салауатты сақтықтың адекватты емес түрі, яғниөмірде өмір сүру үшін қажет. қасиеттерқоғамында. Бала дағдарыстан жағымды қасиеттержиынтығымен шығуы керек. Ата-аналар мен тәрбиешілердің басты міндеті – олардыңэкстремалды көріністерінің шоғырлануына жолбермеу.
Ата-аналар балалардың қыңырлығы мен қыңырлығы туралы не білуі керек?
* Қыңырлық пен қыңырлық кезеңі шамамен 18 айдан басталады.
* Әдетте, бұл кезең 3,5 – 4 жасқа дейінаяқталады. Егде жастағы кездейсоқ қыңырлықшабуылдары да қалыпты жағдай.
* Қыңырлықтың шыңы өмірдің 3 жылында болады.
* Ұлдар қыздарға қарағанда қыңыр.
* Қыздар ер балаларға қарағанда жиі әрекет етеді.
* Дағдарыс кезеңінде балаларда қыңырлық пен қыңырлық шабуылдары күніне 5 ретболады. Кейбіреулерінде – 19 ретке дейін!
* Егер балалар 4 жасқа толғаннан кейін де жиіқыңыр және қыңыр бола берсе, онда, мүмкін, біз"бекітілген" қыңырлық, истерия туралы, баланыата-аналарына айла-шарғы жасаудың ыңғайлытәсілдері туралы айтып отырмыз. Көбінесе бұл ата-аналардың баланың қысымына ұшыраған, көбінесеолардың тыныштығы үшін келісім жасасуыныңнәтижесі.
* Кімнің қыңыр екені әлі белгісіз, – ата-аналар күнібойы қайталайды: "Сізге... керек, сіз... міндеттісіз, сізге... керек", немесе бала "міндетті", "міндетті" дегенге қыңырлықпен наразылық білдіруде, егербұл "міндетті" болса, ол оны әлі орындайалмайды. Ол біздің көптеген талаптарымызға әліжетілген жоқ, ол кішкентай ғана өскін…
Ата-аналар не істей алады?
* Қыңырлық пен қыңырлыққа көп мәнбермеңіз. Шабуылға назар аударыңыз, бірақ бала үшін қатты алаңдамаңыз.
* Шабуыл кезінде жақын жерде болыңыз, оған сізоны түсінгендей сезініңіз.
* Қазіргі уақытта балаңызға ешнәрсені сіңіругетырыспаңыз – бұл бекер. Ұрысудың мағынасы жоқ, ұрып-соғу одан сайын қоздырады.
* Балаңызбен мінез-құлқыңызда табандыболыңыз. Егер сіз "жоқ" десеңіз, осы пікірдіжалғастыра беріңіз.
* Баланың шабуылы қоғамдық орында болған кездеде бас тартпаңыз. Көбінесе бір ғана нәрсекөмектеседі – оның қолынан ұстап алып кету.
* Истерика мен көңіл-күй көрермендерді қажететеді, бөгде адамдардың көмегіне жүгінбеңіз: "Қараңдаршы, қандай жаман қыз, ай-яй-яй!" Балағатек осы қажет.
* Алдауға тырысыңыз: "Ой, менде қандай қызықтыойыншық бар (кітап, кішкентай нәрсе және т.б.)!, "Терезенің сыртында қарға не істеп жүр?" – мұндайдиверсиялық маневрлер қыңырлықтықызықтырады, ол тынышталады.
Баламен тіл табысу өнерін үйрену керек, мұндақиял, әзіл және шексіз шыдамдылық сізгекөмектеседі. Ашудың сізді басып кетуіне жолбермеңіз. Ашу адамды ақылынан айырады. Оны біррет жеңіп шығыңыз, келесіде оны ұстау оңайырақболады, содан кейін сіздің жаныңызда тек жанашырлық пен балаңызға өмірінің қиынкезеңінде көмектесуге деген ұмтылыс орнайды.
